مقالات

جنگ سودان و درگیری شاخ آفریقا: اتحادهایی که از مرزها عبور می کنند


جنگ در سودان دیگر محدود به نبرد بین نیروهای عبدالفتاح البرهان و نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) نیست و جنگ مجدد در تیگری دیگر یک موضوع داخلی اتیوپی نیست. تیگرایان شبه نظامیان در شرق سودان حضور دارند و برخی از تشکیلات آنها به خطوط مقدم در آنجا مرتبط هستند. این امر هر دو جنگ را در شبکه گسترده‌تری از تنش‌های نظامی و سیاسی در شاخ آفریقا قرار می‌دهد، جایی که درگیری‌های داخلی با اختلافات مرزی، اتحادهای مسلحانه و رقابت برای نفوذ تلاقی می‌کنند.

مورد ارتش 70 نمونه ای از این همپوشانی است. این تشکیلات متشکل از جنگجویان و افسران سابق تیگرایان در شرق سودان مستقر است و برخی از اعضای آن در کنار نیروهای وفادار به برهان جنگیده اند. حضور او همچنین به اختلاف بر سر منطقه ولکایت در بخش غربی منطقه اتیوپی مرتبط است. بنابراین، جنگجویانی که در طول جنگ در اتیوپی وارد سودان شدند، بخشی از معادله نظامی شدند که فراتر از مرزهای کشوری که در آن پناه گرفته بودند، گسترش یافت.

این نشان می‌دهد که چگونه قدرت‌هایی که از یک درگیری داخلی بیرون می‌آیند، می‌توانند به یکی از طرف‌های درگیری همسایه تبدیل شوند و سپس برای شکل دادن به توازن قدرت در کشور خود بازگردند. با تجدید جنگ در Tigray در نیمه دوم سال 2026، این مسیر اهمیت فزاینده ای پیدا می کند. گروه های مسلح در دو طرف مرز حضور دارند و توافقنامه سیاسی که قرار بود به اثرات جنگ قبلی پایان دهد، در بن بست است.

توافقنامه صلحی که ریشه های درگیری را حل نکرد

توافقنامه پرتوریا که در 2 نوامبر 2022 امضا شد، کلید درک بازگشت جنگ در Tigray است. این قرارداد به جنگ تمام عیار بین نیروهای فدرال اتیوپی و جبهه آزادیبخش خلق تیگری (TPLF) پایان داد. با این حال، این امر به حل و فصل سیاسی همه جانبه موضوعاتی که باعث درگیری شده بود، از جمله وضعیت مناطق مورد مناقشه، بازگشت آوارگان و اقدامات امنیتی و خلع سلاح منجر نشد.

در تحلیلی که توسط Chatham House در 1 اکتبر 2026 منتشر شد، با عنوان “جنگ در Tigray بازگشته است. این بار ممکن است در اتیوپی باقی نماند”، محققین احمد سلیمان و آباته دمیسی استدلال می کنند که شکست در ایجاد توافقنامه پرتوریا، که به جنگ در سال 2022 پایان داد، عمدتاً ناشی از ادامه اجرای هر دو رویکرد بیش از حد صفر است. آنها افزودند که این توافق به حل و فصل سیاسی گسترده تر مورد نیاز برای صلح پایدار منجر نشد.

Wolkait یکی از مهمترین مسائلی است که از پایان جنگ جلوگیری می کند. این منطقه فقط منطقه مورد مناقشه نیست. این به بازگشت ساکنان آواره به دلیل جنگ، به مرزهای اداری و کنترل های امنیتی، و به روابط آینده بین تیگری و منطقه آمهارا مربوط می شود. نیروهای آمهارا پس از جنگ در اتیوپی این منطقه را کنترل می کنند، در حالی که نیروهای تیگرایان اصرار دارند که بخشی از تیگری است.

برای ارتش 70، این مناقشات به حضور آن در شرق سودان ابعادی فراتر از نقش آن در جنگ سودان می بخشد. جنگجویان مستقر در نزدیکی مرز متعلق به یک محیط نظامی و سیاسی هستند که ولکایت را بخشی از یک علت حل نشده می دانند. این منطقه همچنین به اندازه کافی نزدیک است که تحرکات تیگری را به حضور نیروها در خاک سودان مرتبط کند.

گروه بین المللی بحران در گزارش 18 فوریه 2026 خود با عنوان “اتیوپی، اریتره و تیگری: انبار باروت در شاخ آفریقا” گفت که رهبری نیروهای دفاعی تیگری جنگنده های سودان شرقی موسوم به ارتش 70 را به عنوان نیرویی می دید که می تواند از فشار نظامی از غرب به سمت غرب حمایت کند. این ارزیابی، شکل گیری را در محاسبات مربوط به مناقشه بر سر منطقه، در کنار دخالت آن در جنگ سودان قرار می دهد.

اتحادهای مسلح در حال ترسیم مجدد چشم انداز هستند

جنگ مجدد در Tigray با تغییرات در اتحادهای سیاسی و نظامی در اتیوپی همزمان شد. در سپتامبر 2026، TPLF و شش گروه مسلح دیگر اتحادی به نام “ائتلاف برای بقا” را با هدف برکناری دولت نخست وزیر ابی احمد و تشکیل یک دولت انتقالی اعلام کردند.

این اتحاد شامل جنبش فانو در منطقه آمهارا و ارتش آزادیبخش اورومو به همراه چهار جنبش دیگر است. این اعلامیه در بحبوحه تشدید درگیری ها در شمال کشور منتشر شد. این نشان‌دهنده تغییر از رویارویی بین دولت فدرال و TPLF به چشم‌اندازی است که در آن چندین جنبش مسلحانه با پایگاه‌های جغرافیایی و اهداف سیاسی متفاوت در هم تنیده شده‌اند.

این هفت گروه در بیانیه مشترکی اعلام کردند که اتحادی به نام اتحاد نیروهای مردمی اتیوپی برای بقا تشکیل داده اند که به اختصار به عنوان اتحاد برای بقا شناخته می شود. آنها گفتند که هدفشان تلاش برای تشکیل یک دولت انتقالی فراگیر است. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس که در سپتامبر منتشر شد، میکائیل آسگدوم، سخنگوی TPLF گفت که همکاری بین اعضای ائتلاف سیاسی و نظامی خواهد بود و ممکن است عملیات نظامی مشترک برای دستیابی به اهداف آن ضروری باشد.

با این حال، اتحادیه بر اساس یک برنامه سیاسی واحد یا یک دیدگاه مشترک برای آینده دولت اتیوپی ساخته نشده است. برخی از اعضای آن در جنگ قبلی در کنار نیروهای فدرال علیه TPLF جنگیدند و مواضع آنها در مناطق مورد مناقشه و شکل نظام سیاسی در تضاد است. آنچه در حال حاضر این گروه ها را متحد می کند، دشمن مشترک است، در حالی که اختلافات تاریخی و سیاسی بین آنها همچنان باقی است.

گزارش اول اکتبر چتم هاوس این بحث ها را بررسی می کند. اشاره می‌کند که این اتحاد گروه‌هایی را با دیدگاه‌های متفاوت برای آینده اتیوپی گرد هم می‌آورد، که برخی از رهبران فانو مخالفت خود را با آن اعلام کرده‌اند، و ارتش آزادی‌بخش اورومو با اختلافات داخلی مواجه است. در این گزارش همچنین آمده است که اختلافات تاریخی میان اعضای ائتلاف می تواند تلاش ها برای تبدیل توافق سیاسی به همکاری نظامی پایدار را مختل کند.

این تحولات ارتش 70 را در چشم انداز وسیع تری از نیروهای مسلح قرار می دهد که ممکن است عملیات آنها با جنگ در سودان همپوشانی داشته باشد. حضور جنگجویان تیگرایان در شرق سودان به همراه ائتلاف‌های مخالف مسلح در اتیوپی، راه را برای جنگجویان و تخصص نظامی برای جابه‌جایی بین میدان‌های جنگ باز می‌کند، به‌ویژه زمانی که مناطق مرزی کاملاً تحت کنترل یک کشور نیست.

مرز به کریدور درگیری تبدیل می شود

مناطق مرزی بین سودان و اتیوپی به دلیل زمین و زمین های وسیعی که در آن اعمال کنترل کامل امنیتی دشوار است، اهمیت بیشتری پیدا می کند. در سال‌های اخیر، کریدورهای بین تیگری غربی و سودان شرقی شاهد عبور پناهجویان و جنگجویان از میان آنها بوده است و پس از تغییر موازنه کنترل در طول جنگ در اتیوپی، گروه‌های مسلح از آنها به عنوان مسیر عبور استفاده می‌کنند.

در اوت 2026، درگیری‌ها در منطقه شیررینا در غرب تیگری، در نزدیکی مرز با سودان رخ داد. گزارشی که مدا مصر در 1 اکتبر منتشر کرد، گفت که جنگجویان ارتش 70 در اوایل ماه اوت از خاک سودان به اتیوپی رفتند و به مواضع نیروهای فدرال در نزدیکی منطقه حمله کردند. در این گزارش آمده است که این تشکیلات شامل هزاران جنگجو و افسر با اصالت تیگرایان است که قبل از فرار یا فرار در طول جنگ در نیروهای مسلح اتیوپی خدمت می کردند.

گروه تجزیه و تحلیل دفاعی Janes گفت که درگیری های 1 اوت اولین رویارویی مسلحانه بین TPLF و نیروهای فدرال از ژانویه 2026 بود. این درگیری ها در نزدیکی مرز با سودان رخ داد و توجه را به نقش گروه های مسلح مستقر در شرق سودان جلب کرد.

در 23 سپتامبر، پس از اینکه نیروهای تیگرایان سه فرودگاه در منطقه را تصرف کردند و عملیات خود را به مناطق همسایه گسترش دادند، درگیری ها در مقیاس وسیع تری از سر گرفته شد. با پیشروی نیروهای فدرال و متحدان آنها به سمت مکله، درگیری ها به آفار و آمهارا گسترش یافت. با ادامه عملیات در ماه اکتبر، شرارو، راما و تیگری مرکزی شاهد درگیری های تازه ای همراه با تحرکات نظامی در جبهه های نزدیک به مرز بودند.

این همپوشانی به این معنی است که هر گونه تشدید تنش در تیگری غربی می تواند به قلمرو سودان سرایت کند، چه از طریق جابجایی جنگجویان، جابجایی ساکنان و یا درگیری در حال حرکت به مناطق مرزی. حضور گروه‌های مسلح با روابط نظامی گذشته در هر دو کشور عامل جدیدی به جنگ سودان می‌افزاید، جنگی که قبلاً جنگجویان خارج از کشور را به خود جذب کرده است.

سودان به عنوان حیاط خلوت درگیری های منطقه ای

پیامدهای حضور ارتش 70 فراتر از مشارکت جنگجویان آن در نبرد در سودان است، زیرا جنگ جاری به این تشکیلات فرصتی می دهد تا انسجام نظامی خود را در خارج از اتیوپی حفظ کند. در عین حال، جنگ مجدد در تیگری، فرصتی برای استفاده از تجربه و موقعیت جغرافیایی این نیرو در هر حرکتی به مناطق مورد مناقشه ایجاد می کند.

در مصاحبه با دویچه وله، مگنوس تیلور، معاون پروژه شاخ آفریقا گروه بین المللی بحران، گفت که جنگنده های تیگرایان نقش مهمی در کمک به نیروهای برهان برای عقب راندن نیروهای RSF در شرق سودان و حتی در خارطوم ایفا کردند و این رابطه از آن زمان تاکنون ادامه داشته است.

این ممکن است به این معنی باشد که رابطه بین مبارزان تیگرایان و نیروهای برهان از حضور بیگانگان در میدان نبرد فراتر رفته و به یک مشارکت نظامی مداوم تبدیل شده است. بر اساس تحلیلی که توسط Horn Review منتشر شده است، جنگجویانی که قبلا در ارتش اتیوپی خدمت می کردند، به نیروهای برهان یک استخر آماده از پیاده نظام باتجربه را پیشنهاد می کنند در حالی که جنگجویان حضور مسلحانه در سودان را حفظ می کنند و همچنان با تحولات نظامی و سیاسی در Tigray مرتبط هستند.

گروه بین‌المللی بحران در گزارش فوریه 2026 خود هشدار داد که خصومت‌های متقابل احتمال رویارویی دیگر را افزایش می‌دهد و گفت که اقدامات نافرمانی از سوی همه طرف‌ها خطر درگیری دیگر را افزایش می‌دهد. این هشدار مربوط به حضور جنگجویان مسلح در دو طرف مرز، اختلافات جاری بر سر منطقه مورد مناقشه و تاخیر در اجرای توافقنامه پرتوریا است.

بحرانی فراتر از دسترس میانجیگری محلی

تلاش‌های کاهش تنش با چالش بزرگی در تعداد طرف‌های درگیر و منافع مشترک آنها مواجه است. مذاکرات بین دولت فدرال و TPLF به تنهایی برای مقابله با گروه های مسلح خارج از منطقه کافی نیست و توافقات خلع سلاح در Tigray به طور خودکار مبارزانی را که در سودان مستقر شده اند و به جنگ آن کشیده شده اند، پوشش نمی دهد.

در 5 نوامبر 2026، یک برنامه خلع سلاح و توانبخشی با هدف قرار دادن حدود 5500 رزمنده سابق نیروهای دفاعی تیگری در مکله راه اندازی شد. با این حال، ارتش 70، مستقر در شرق سودان، در این برنامه گنجانده نشده است و پرونده آن جدا از توافق نامه های خلع سلاح در منطقه است.

گره گشایی از این امر مستلزم پرداختن به مسائل مرتبط با هم است، از جمله سرنوشت مناطق مورد مناقشه در غرب تیگری، آینده شبه نظامیان خارج از توافقنامه پرتوریا و حضور جنگجویان تیگری در جنگ سودان. پرداختن به هر موضوع به صورت مجزا فضایی را برای استفاده از یک درگیری برای دامن زدن به دیگری باقی می گذارد.


Source link

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

دکمه بازگشت به بالا